Stećki

Wpis gościnny. Autor: Pak4

Stoi takie sobie. A nawet leży, czy spoczywa. Leży na liście UNESCO. I na planecie Ziemi. Konkretnie — na powierzchni planety Ziemi. Konkretniej jeszcze podaję namiary: 43°5′41.34″N 19°8′57.06″E (jedno z 28 miejsc z listy UNESCO dla Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry i Chorwacji). I dla własnej pamięci notuję: okolice przysiółka Novakovici w Żabljaku, na liście pod nazwą: „Grčko groblje”.

Stoi, a nawet leży, a nikt nie wie, co to jest. I nie chodzi tylko o to, że miejscowi nie udokumentowali własnego UNESCA jakąkolwiek tablicą. Ani o to, że Katarina pytana nie potrafiła nic powiedzieć. To niewiedza głęboka. Muszę przyznać, że to najgłębsza z niewiedz o jakich piszę na blogu. Bo zwykle nie wiemy, ale liczba możliwych rozwiązań jest ograniczona, w najgorszym przypadku przez samą logikę — był winien ten, lub tamten. A tu nawet tego nie ma.

No dobrze. Coś wiemy. Wiemy, że:
— obecnie mówi się na to stećki (l.poj. stećak);
— są to nagrobki;
— datuje się na zaawansowane średniowiecze (XV wiek, ale miejscami może XIV, a może XIII).

Nie wiemy: kto to zrobił. Podkreślę: nie wiemy. Miejscowi nie wiedzą. To „Grčko groblje” to nie wiedza, to zgadytwanie. Jasne, że są hipotezy bardziej naukowe niż ta — ludowa. Jasne, że niektóre da się obalić, ale nadal pozostaje ich tak wiele, do tego różnych i przeciwstawnych, że nawet zarysować możliwości w notce się nie da.

Cóż, spoczywa sobie 500 lat, pospoczywa sobie w spokoju następne 500.

Zdjęcia: basia i Pak4

[19.9.2018: Przełom rzeki Tara. Stećki* pod Żabljakiem. …]

W takich okolicznościach przyrody – oswojonych już…

…stoi a nawet leży

…i poleży, miejmy nadzieję

Ilustracje – Pak4

Reklamy

Komentarzy 27 to “Stećki”

  1. basia Says:

    Nie trzeba dodawać, że niezmiernie malowniczo stoi i leży…

    …W polu rażenia Durmitoru i Żabljaka, który, najwyżej położonym miasteczkiem czarnogórskim a może i ogólnie-bałkańskim jest (zależy, gdzie ucho przyłożyć)… — a obiektywnie na wysokości Hali Gąsienicowej, choć rześkość znacznie tu mniejsza, nawet w drugiej połowie września… 🙂

  2. pak4 Says:

    Właśnie się zastanawiam, bo zapewne ze 20 z tych 28 miejsc obejmuje cmentarze z większą liczbą, może elegantsze stećki; ale za to ta okolica, ta okolica…

    I jeszcze, bo w kolejnej publikacji znajduję proste równanie: stećki = cmentarze bogomiłów, czy równoważne. Otóż bogomili należą do tez obalonych, a że niezmiernie pociągających romantyzmem… Cóż…

  3. basia Says:

    Kontrowersje wokół przyciągają turystów. Nie mniej, niż spektakularne tło pejzażowe i wysoczyzna przewiewna (relatywnie)… 🙂

  4. pak4 Says:

    Foto+
    Pojedyncza stećka. Zasadniczo to dominować powinien typ pionowy, ale my trafiamy na głównie poziome:

    Nasze wtorkowe, czyli Cervena Greda:

  5. pak4 Says:

    Ogólnie, nad Żabljakiem itp.:

    „Nasze stećki” i boczna droga, którą do nich dotarliśmy:

  6. pak4 Says:

    Na płaskowyżu, od źle opisanych stećek bardziej przyciąga turystów malutkie jezioro:

  7. basia Says:

    …Lecz generalnie turystów „tu” mało… w porównaniu do liczb, jakie przyciąga choćby rafting… nie mówiąc już o ogólnożabljackim piwingu angolskim i wszelakim innym 😛
    – W sumie trafnie, bo rzeka Piva też niedaleko, a (bardzo liczni) Angole (spotkani w Ż. i w górach) i tak prezentują poziom znacznie ponad-przeciętny (dla swego turystycznego kontyngentu europejskiego 😈 )… — Czarnogóra wymaga, Czarnogóra wymusza* (np. w górki pójść z raz, ze dwa podczas tygodniowego pobytu…) 😉 🙂
    _____
    *nie żeby formalnie… – klimatem 😆

  8. pak4 Says:

    I nikogo… No tak, weekendzik…

  9. pak4 Says:

    Basiu,
    dodam tylko, że za główny problem Żabljaku, jakiś przewodnik, czy inny informator, podawał odległość od najbliższego lotniska. Dla ludzi, którzy tak jak my, podróżują sobie samochodem, zatrzymując się tu i tam, gdzie przejazdy są wliczoną atrakcją urlopu, to nie jest problem. Ale dla ściągania tysięcy… Owszem, fakt, że najbliższe jest w Podgoricy, że drogi górskie często, a nie każdy jest przyzwyczajony… to wszystko jest problemem. Zresztą dobrze — pod Durmitor i tak docierają setki samochodów, w tym autobusów, a przecież szkoda byłoby go zadeptać…

  10. mru Says:

    przewróciło się to leży 😛

    a oni by koniecznie chcieli wiedzieć
    kto postawił
    kto przewrócił
    i kto śledzi jednego i drugiego 😛

  11. pak4 Says:

    @mru:
    Postawili ludzie.
    Przewrócił czas.
    My byśmy chcieli tylko wiedzieć, jacy to ludzie. Bo ślad po nich zaginął, bardziej niż po tych z Wyspy Wielkanocnej…

  12. Kanadol Says:

    Macie talent do ciekawego trasowania Waszych Wakacji!
    Dzięki za opowieści, które czytam na bieżąco.

  13. basia Says:

    Paku4, pod Durmitor i tak docierają setki samochodów, w tym autobusów, a przecież szkoda byłoby go zadeptać…… i udusić, spalinami, i zatłoczyć drogi pojazdami — byłoby baaaardzo szkoda!!!
    Co do „lotniska” – co za problem dla chcących i potrafiących wypożyczyć auto w Zagrzebiu, Splicie, Dubrowniku i pojechać dokądkolwiek zechcą? Robią to (bardzo dużo Brytyjczyków na chorwackich blachach) i będą robić. Autobusy przywiozą staruszków zbiorowych i zorganizowanych raftingowców… i to w ilościach… Problemu lotniska zupełnie nie widzę, przyznam (się) 😛 😀

    Mru, koniecznie-niekoniecznie… zastanowić się można. Zwłaszcza na górskim płaskowyżu taaaakiej urody!!! 😀

    Kanadolu, dzięki! 😎
    …Lecz powiem więcej: my jesteśmy nie tylko boscy i utalentowani, ale i pozytywna energia. I tych wersji się trzymamy! 😆 🙄

  14. wkur--- Says:

    kamienie leżą
    czytelnicy śpią

    kto będzie robił na blogu ?

  15. ludź Says:

    czytelnikow nie ma bo sprzataja groby

    nie zadne greckie
    a POLSKIE groby! 😛

  16. wkur--- Says:

    a gdzieś ty przeczytał że greckie

    ja widzę gryczane !

  17. pak4 Says:

    Google Translate:
    Grčko groblje = Grecki cmentarz
    (wykryty język: chorwacki; ale zakładam, że google translate mogłoby znaleźć serbski przy cyrylicy, choć w Czarnogórze są stosowane obie formy zapisu, z przewagą chyba jednak alfabetu łacińskiego).

  18. ludź Says:

    o pardonsik

    niektorzy ludziowie so w pracy nad ulepszeniem google

    wlasnie, umiecie czytac bukwami?

  19. basia Says:

    Śpią, leżą, czytają, groby sprzątają, ogólnie się krzątają, jabłka wekują, w pracy pracują, cudny dzień endżojują (powróciły miłe temperatury, słońca blask, kolory, etc.), …
    — Każdy coś innego sobie wymyślić władny, przypuszczalnie… 😎

    😀 😀 😀

  20. Ze-Tor Says:

    I nie posprzątaliście?
    Wiedziałem!

  21. basia Says:

    Nieeee…

    Ale też nie położyliśmy się na tym… dla całego luksusu… 🙄 😉

  22. bezdomny Says:

    Słucham luksusowego deszczu we Freiburgu. Chętnie się nim podzielę, bez dodatkowych opłat.

  23. basia Says:

    Atammm… — odcierpieliśmy swoje w weekend! 😆
    Przed Gościem (i to VIP-em – Świadkiem Ślubów Naszych bądź co bądź) świecąc oczami… — nobo taka zlewa a tu Targi Książki przesławne… Autorzy Przesławni, Czytelnicy Też Zacni…

    Jednocześnie nocne jazdy i powroty imprezowe wypadły (promień mniejszy niż 100 km, promyków słonecznych ani widu, temperatury w okolicy plus pięć) — takiego ciap-ciap nie polajkował nawet zapamiętały miłośnik wszelkich ciap-ciapów czyli Dwulatek… 😆

    …A pięć tygodni temu wsłuchiwaliśmy się na pewym wybrzeżu przesławnej urody w pierwszy i jedyny krótki interwał deszczowy wyjazdu oraz początek parudniowego wichrowania boreaszowego. Chętnie bym się zgodziła na natychmiastową teleportację nawet gdyby mi kazali wrócić stamtąd samochodem już po dobie wsłuchiwania się w szum morza i wichru… 😉 😀

    Freiburg brzmi zaiste luksusowo. Nawet przez deszcz przebrzmiewa ten luksus… 😎

  24. Ze-Tor Says:

    😉

  25. owcarek podhalański Says:

    „Leży na liście UNESCO.”
    Na mój dusicku! A cy jo tyz mógłbyk na tej liście, choć na kwilecke, piknie sie połozyć? 🙂

  26. pak4 Says:

    @owcarku:
    Mogę poprosić UNESCO o zezwolenie, tyle że obawiam się, iż uneskowy bruk jest raczej twardy, jak na rynku w Krakowie, w Bańskiej Szczawnicy, czy innym Zadarze przed katedrą…

  27. basia Says:

    Na tej liście to nie wiem, czy Ci pozwolą, Owczarku, natomiast na te liście możesz jak najbardziej! — Zapraszamy, do wyboru, zwłaszcza tą roku porą i ze znów-doskonałą-pogodą w perspektywie dni najbliższych: Mużaków, Durmitor, Białowieża, buczyny polsko-słowacko-ukraińsko-bieszczadzkie, …, …, … — piknie się położyć można, i nawet na dłużej! 😎

    Ze-Torze, Paku4, 😀 😀

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s


%d blogerów lubi to: