Zwroty

Kariera artystyczna i finansowa Sienkiewicza najdoskonalej w jego pokoleniu zintegrowała ideowy i ekonomiczny aspekt tworzenia literatury, a wykluczające się z pozoru wypowiedzi pisarza o roli własnej twórczości doskonale ilustrują tę podwójność. Oto dwa reprezentatywne fragmenty z wielu rozsianych w korespondencji pisarza. Zasmakowawszy sukcesu, wyznaje bez skrupułów Witkiewiczowi w liście z października 1881 roku, po co pisze:

Chcę zrobić majątek. Na Boga! Na lato wyjedziemy gdzieś, a ja kuję monetę. Zacząłem również nowelkę pt. Latarnik. Podła!

Za to wiele lat później, w liście do Konstantego Górskiego z 14 lipca 1895 roku, opowie inną historię tego czasu, akcentując idealizm swojego pisarstwa. Warto zatrzymać się przy tym często omawianym liście. Był on rodzajem podstępu, który miał sprawić, aby Górski napisał omówienie Rodziny‌ Połanieckich. Niby mimochodem pisarz dostarcza krytykowi gotowego ujęcia całości swego pisarstwa, którego dominującą cechą ma być prekursorstwo w zakresie tendencji idealistycznych:

Ja tu chodząc po lesie myślę o rozmaitych rzeczach, a czasem nawet o sobie. Kiedyś „w dżdżu” przyszło mi na myśl, jak ja jednak porządnie przyczyniłem się do zwrócenia ludzi w kierunku idealnym. (LI I/1 292, 293)

Przewrotność podstępu polegała na tym, że Sienkiewiczowi nie zależało tak bardzo na recenzji Rodziny Połanieckich, chciał za to użyć Górskiego do próby manipulacji recepcją własnej twórczości, to znaczy – jak się wydaje – pragnął ulokować ją w obrębie głównego nurtu modnego już modernizmu, którego czynił się po części prekursorem, jeśli idzie o zwrot antypozytywistyczny. Sugerowana Górskiemu lektura miała prowadzić do rozpoznania w twórczości Sienkiewicza istotnego ogniwa rozwoju literatury nowoczesnej w Polsce, ponieważ jego utwory – zgodnie z sugestią autora – począwszy od Starego‍ sługi i Hani po‍ Quo‌ vadis, „przyczyniły się ogromnie do zwrotu nie tylko idealnego, lecz wprost religijnego” (LI I/1 292, 293). Jest to zatem próba użycia krytyki literackiej do wymiany kontekstu lektury, aby nowe pokolenie zobaczyło w jego dziele odbicia własnych idei.

Ryszard Koziołek, Ciała Sienkiewicza. Studia o płci i przemocy. Czarne 2018

Komentarzy 11 to “Zwroty”

  1. Nudysta Says:

    Zwroty?

    A czemu nie zwrócenia!

  2. pak445 Says:

    @Nudysta:
    Jakby płacili od literki tytułu, to byłyby zwrócenia, albo zwróconeczka 😉

  3. mru Says:

    zwrocenia sa zbyt nudnosciowe
    zwroty ujda od biedy polonistce 😛

    dlatego

  4. pak445 Says:

    @mru, Nudysta & zwroty:
    A może chodzi o to, że jest tylko nieco ponad miesiąc na złożenie deklaracji PIT, a jak ktoś liczy na zwrot (ale nie zwrócenie), to powinien bardziej się pospieszyć?

  5. mru Says:

    jak sie nie pospieszy to mu nie zwroca?

  6. pak445 Says:

    Zwrócą, ale później i pieniądz popracuje dla nie tej zmiany, co trzeba 😛

  7. basia Says:

    Hmmm, i na razie ni słowa o nobliście… 🙄

    Bo już o zwrotnicach tudzież zwrotnicowych… między wierszami by się znalazło… 😈

    😀 😀 😀

  8. pak455 Says:

    O Nobliście? No, że mu Nobel się należał, skoro pracował za dwóch — pisał powieści, jak i szkicował recenzentom czego się mają doszukiwać 😀 Przecież wydawca za obie roboty nie zapłacił, to niech Nobel płaci!

  9. basia Says:

    Wszystko na tego Nobla… 🙄

  10. pak4 Says:

    #Nobo ciężkie jest życie pisarza…

  11. basia Says:

    Zaiste!!! 😆

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s


%d blogerów lubi to: