Płyń dźwięczny głosie

‘Biedni’, pomyślałam w sobotni wieczór 31 maja, dochodząc do miejsca na Błoniach, gdzie nad estradą, pozostałą po występie Francuzów z ubiegłego dnia, rozpięto gigantyczny ekran – dla pierwszego w Europie a drugiego w świecie wyświetlenia Władcy Pierścieni – Drużyny Pierścienia z akompaniamentem muzycznym realizowanym live. Przyjezdny dyrygent z nazwiskiem, Sinfonietta Cracovia, chóry, w tym Pueri Cantores Sancti Nicolai z Bochni ( obserwowany przeze mnie – z wielu sentymentalnych powodów – od zarania działalności)…

Biedni – bo jakoś się utarło, że plenerowy śpiew ujdzie ‘po nocnej rosie’ albo po wodzie… Ach, jakże się niosły madrygały i staropolskie pieśni miłosne (kilka ulubionych motetów zresztą też) w sierpniowe wieczory nad zalewem w Kryspinowie! – Goście moich ówczesnych urodzin do dziś wspominają…
W Austrii czy Szwajcarii mieszkańcy czy inni plażowicze dzwonią czasem po policję (we Włoszech carabinieri sami przyjeżdżają)… za zaśmiecanie akustyczne ich środowiska (co miało miejsce w 1991, w Villach)… Inni wdzięczni są za perełki artyzmu, jakie się zdarza przy takiej okazji rozsiać. Jak dwóch narciarzy letnich, którzy w lipcu 1995 zatrzymali się byli w połowie żlebu pod Pflerschner Tribulaum, 3096 (otoczenie Gschnitztal) – w tym niezwykłym amfiteatrze zachciało się chórowi zaśpiewać Czego chcesz od nas Panie na ukoronowanie całodziennej wycieczki. Choć nie mogło to być dobre wykonanie – zmęczenie, nierozgrzane głosy, zbytnie ‘wczuwanie się’…

Na początku września ‘96 autokar, wiozący do Francji kolegę i mnie, miał dłuższy postój na przejściu granicznym w Olszynie (związany z problemami proceduralnymi jednego z pasażerów). Człowiek pęta się wtedy po betonowych chodnikach… w pewnym momencie, ni w pięć, ni w dziewięć, zaczęliśmy śpiewać partię basową i sopranową Alma Redemptoris Mater… I Palestrina, rezonujący niepełnymi akordami pod zadaszeniami i o budki celników, stał się dla B pożegnaniem z ojczyzną. Na dwa i pół roku.

…Plenerowy śpiew ujdzie po nocnej rosie albo po wodzie. Ale wykonywany profesjonalnie – odbierany jest przez niektórych jako zło konieczne, czasem chałtura, degradacja artysty (i skarbu, jakim jest jego lepiej lub gorzej ukształtowany głos). Tak, jakby muzyczne wyjście na zewnątrz było odwrotnością malarskiego (z wszystkimi zyskami: rozjaśnienia-rozbielenia palety, nacisku na przeżycie i impresję chwili, itd., jakie tamtemu procesowi towarzyszyły). Nic to, że i wiele budowli (w tym nobliwych sakralnych) ma fatalną akustykę – co sprawdzaliśmy systematycznie, bo chór miał zwyczaj dawać nieco głosu w każdym zwiedzanym obiekcie. Gdy jednak okazywało się, że organizatorzy zaplanowali koncert na dziedzińcu, pod arkadami, na estradzie… a już nie daj Boże z nagłośnieniem – wielu (w tym szefostwo) wpadało w zniesmaczenie i/lub panikę.

Ulegałam temu stylowi myślenia. Ale też zawsze pociągały mnie wyzwania i nieprzewidywalność takiego spektaklu. Jak choćby – występu we włoskim Tolentino (prowincja Marche) sprzed dokładnie dwudziestu lat: nie dość, że na wolnym powietrzu i do mikrofonów, to jeszcze z okazji festynu miejscowej partii komunistycznej! A wyszedł świetnie (nie mówiąc o bankiecie po nim). Czasowe obniżenie tonu (byle nie tonacji) okazało się pożyteczne, twórcze, relaksujące… bez szkody dla muzyki.

Bywają też niespodziewane zwyżki tonu. Jak choćby podczas ostatniej mszy Jana Pawła w Krakowie w sierpniu 2002. Nasz chór brał udział w oprawie muzycznej (wraz w wieloma krakowskimi zespołami), a bracia i ja – stojąc w większej grupie w ‘szeregowym’ sektorze – nie mogliśmy się powstrzymać od włączania się w śpiew znanych nam utworów (każdy w swoim głosie). Zerkając na nich dyskretnie, miałam nieodparte wrażenie, że w takich chwilach przywilej wzruszenia jest sprawą uniwersalną.
Nic, że dźwięk szedł w tłum i powietrze jak w gąbkę – nawet lepiej…